Gumii Paarlaamaa Oromoo (GPO)

Oromo Parliamentarians Council (OPC)

 

Baga Nagaan Dhuftan!Welcome to Oromo parliamentarians council!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

              New Page 2 home                         

Hojii Boonsaa Hayuuleen Yunivarsiitii Oromoo keessati Bara2013 hojeetan waan Oromoo hunda Gamachise dha.

Barruulee (magazine) Yunivarsiitiin Amboo waggaatti si'a lama maxxansurratti hojiilee barreessitoota dhaloota qubee kanaa baasuuf fedha qabaachuu keessaniif galata isinii qabna.  Barreessitoonni kun dhaloota reefuu ka'aa jiran ta'uun cinatti abdii egeree biyya kanaa ta'uun isaanii kan wal nama gaafachiisu miti.  Kanaafuu jajjabeeffamuu qabu.  Hojiin isaaniis haaluma itti fufuinsa qabuun ifa ba'uullee qabu. Haaluma kanaan gaaffilee ati naaf taasisterra dhaabadheen deebii akka armaan gadiitti siif dhaamuu yaaleera.  Gara afaan Ingiliziitti deebisuun keessan dirqama ta'us akka itti nuuf dadhabduuf abdiin qaba. 

1.  Guyyaan eebba kitaabaa yoom ture?

Waxabajjiii 8, 2013 dilbata sa'a boodarra ture. 

2.  Kitaaba meeqatu eebbifame?'

Kitaabota Lakkoofsaan 43 ta'antu eebbifamee oole. qola kitaabaa gariinsaanii akka armaan gadiitti ilaaluun idanda'ama.

3.  Barreestoota meeqaan barreeffame? 

Barreessitoota 31.  isaan keessaa lama sadiis kudhanis kan barreessan jiru.  Fknf  Beekan Gulummaa Irranaa guyyuma sana qofa 10 eebbisiiseera.

4.  Mee akaakuu kitaaba kanaa dhibbantaan kaa'i?

Kitaabonni kunneen irra caalaansaanii Dhaloota Qubee (Qube Generation) tiin kan barreeffamaniidha.  55% kan ta'an Asoosamoota-kan jiruuf jireenya Oromoon ammaa keessa jiru, -diddaa, dhiibbaa, jibba, jaalala, cunqursaafi....25% kan ta'an ammoo Afoolawwan Oromoo kanneen kitaabolee wabii barnootaa ta'anidha-Weedduu Oromoo, geerarsa, mammaaksa, oduu durii faaruu gootaa, faaruu waaqaafii kkf...., 10% kan ta'an ammoo kitaabota walalooti-Walaloowwan kunneenis mata duree garaagaraan kan qoodaman yoo ta'an, humna miira keessoo dargaggoo Oromoo  bal'inaan kan calaqqisiisuufii waa'ee jiruuf jirenya uummata Oromoo kallattii hedduun kan ilaaleedha.    10% hafan ammoo waa'ee sirna Gadaa Oromoo maccaafii seenaa tokko tokkoo kan of keessatti aammatanidha...

5.  Barreessitoonni kun eessa eessaa walitti dhufan? eenyutu walitti qabes?

kan walitti qabe Beekan Gulummaa Irranaati.  Irra caalaan barreesitoota kanaa Yunivarsiitii Amboofi naannoosheetti warra argamanidha.  Hedduun isaanii barattoota Yunivarsiitii yoo ta'an hawaasa magaalaa Amboo keessa kan jiranis jiru.  Dabalataanis, Yunivarsiitii Finfinnee, adaamaa, Madda Walaabuu, Wallaggaarraafi biyya Ambaa keessaa ammoo Denmarkiifii Norway irra jiru.

6.  Qophiin kun yoom kan eegaledha?

2011 jalqabnee waliin hojjetaa turuun  bara 2013 galma ga'e.

 7.  Keessummoonni kabajaa eenyu fa'i?

Dr.  Darajjee Garrafaa ,Obbo Gaaddisaa Birruu, Tafarii Nuguseefi kan biroonis jiru. 

8.  Haasaa Baninsaa kan godhe Dr.  Taaddasaa Boyyosaa ti

Haasaan inni taasises...Yunivarsiitiin Amboo akkuma kana dura walitti fufinsaan waggaa sadaffaaf ayyaaneffachaa jiruufi hojii kana ciminaan itti fufsiisuu akka danda'u ibse.  Dabalataanis Yunivarsiitiin Amboo yunivarsiitii hawaasaa waan ta'eef hojii gaggaarii seena qabeessa akkasii kana ammas ta'e fuulduratti kan itti fufu ta'uufi afaan furtuu guddina biyya tokkoo akka ta'e eeraniiru.

9.  Karoorri barreessitoota reefuu ka'aa jiran kanaa fuulduratti maal fakkaata?

Karoora guddaadha. Fakkeenyaaf waggaa isa itti aanutti  (2013-2015) daangaasaa biyya keessaa hanga alaatti diriisuudhaan barreesitoota 100, kitaabota 100 fi kooppii 100,000 maxxansiisuuf karoora jalqabee jiruu keessaa amma hojiitti kan seenamee jiru abdachiisaadha.  Eebbi kitaaba kanaas bifa addaa kan qabaatuufi galma Miliniyeemii Finfinnee keessatti ta'uu akka qabu wixineen lafa kaa'ameera.  Yoo waaqayyo jedhe dhaabbata 'INTERANTIONAL OROMO WRITERS ASSOCIATION' jedhu hundeessuudhaaf tti adeemamaa jira. 

10.  Kitaabota hanga ammaatti maxxananii jiran kana dubbistoota biraan ga'uuf dhamaatii gootan qabduu?

Eeyyeeni.  Fakkeenyaaf bara kana qofa gara kooppii 96,000 oltu baay'atee jira.Ta'us sababa hanqina maallaqaatiif kitaabonni hedduun mana maxxansaatii utuu hinba'iin turaniiru.  Kana keessatti TVO qophii anaa dhufuu sa'a 2 f ta'u qopheessuun qundeessaa barreessitootaa sanaaf (Beekan Gulummaa Irranaatiif) gochuun hojii 'Promotion'  irratti hojjechiisee jira. Haaluma kanaan Raadiyoon Faanaa afaan Oromoos qophiilee kitaaba kanaarratti hojjechuun akka hawaasichi hubannoo qabaatu taasiseera.Dabalataanis VOA gaafanno garaagaraa nuuf gochuutiin kitaabonniifi hojiin gaggaariif seena qabeessi kun akka Oromoo addunyaarra jiraatan bira ga'uuf nugargaaranii jiru. 

11.  Gama qeeqa ogbarruu irratti waan hojjettan qabduu?

Eeyyeeni.  torban darbe kana gaafa 24,11,2005 tti cimiinaafii dadhabina kitaabota ba'anii jiranii kanarratti TVO faana stiidiyootti bal'inaan irratti mariyatamee amma hawaasa bal'aaf torban sadiif akka tamsa'u ta'ee jira. Dabalataanis qophiilee sagantaa Raadiyoo Faanaa sagantaa qeeqa ogbarruurratti sa'a lamaaf numariisisee sa'a 2 f kan ta'u qilleensarra oolchee jira. Qabatuma kanaan warreen karaa midiyaalee kanaan hojii keenya kana ifa godhaniif galata guddaa qabna.  

12.  Dhumarratti yaada yoo qabaatteef.

Yaadnikoo gabaabumatti namni yoo dubbise malee barreessuu hindanda'u; yoo barreesse malees hindubbisu;  yoo dubbise malees waan hawaasatti dubbatu hinqabu.   Kanaafuu dubbisuun hundee guddina hundumaa waan ta'eef hawaasni gita hojii kamirrayyuu jiru aadaa dubbisuusaa guddifatee lafa mul'atasaatti guddachuu akka qabun ergaakoo dhaama.   

13.  Hanga ammaatti kitaaba meeqa maxxansiiistee jirta?

Hamma ammaatti kitaaba 17 kan dhuunfaakoo maxxansiiseen jira.  kitaaba Afaan Oromoo 37 f ammoo gulaalaa ta'een jira.  Amma kan dhuunfaakoo ammoo kitaabni sadii hojjetamee xumuramee gulaalaa harka galee jira. Kan yeroo ammaa kana akkan isaaniif gulaaluuf natti kennatan ammoo yoo xiqqaatan amma gara kitaaba 60 tu naharka jira.  Isaan keessaa kitaaba 4 tu torbee lamaa asitti mana maxxansaa galanii jiru. 

HUB.  Yaa Obbo Mul'ataa keenyaa gaaffii dabalataa biroofi yaada biroo yoo qabaatte guyyaafi sa'a ati jettetti argamuu nandanda'a. Maqaa barreessitootaa keessaas muraasa isaanii akka armaan gadiitti siif kaa'eera. 

 1.  Beekan Guluma Erena-Ambo University lecturer; PhD student from Addis Ababa University. 

·         GUUBOO SEENAA (Reference materials book and fiction)

·         DHIKKIFANNAA (Reference materials books and Poetry)

·         HAMUUMMANNAA (Reference materials Oral Literature)

·         MUDATA (Reference materials and Oral Literature-Collection of Oromo humor)

·         BAKKALCHA (Reference materials and collection of Oromo Folktales)

·         OONNATA(Reference materials and Collection of  Geerarsa Oromos)

·         GAACHANA DHOMMOQE   (Reference materials and -fiction)

·         LOOKOO JAALALAA (Reference Materials and fiction)

·         IMAANAA JIREENYAA (Reference materials and Creative works -Beekan with Yerosan Shalama -Female preparatory Student at Ambo)

·         ABC (BU'UURA AFAAN OROMOOFI AFOOLA OROMOO (Reference materials and Oral Literature-Beekan With Ato Hundasa Wakwaya).

 2.  MULATU BEKELE -Ambo University student, department of Computer                    science.

·         DHAMAATEE HARMEE -Fiction

      3.  GEETUU DEJENE- Ambo University summer student, department of Afan       Oromo    and Literature.

·         KARRAMOO KARAADHA- Poetry.

      4.  SISAYRETA- Ambo University student Department of Afaan Oromo and             Literature-Hayome College instructor.

·         ABDII HAADHAA- fiction.

·         GALAA EGEREE -fiction.

      5.  ISIRAEL HABTAMU- Ambo University r student, department of Afan     Oromo    and Literature.

·         MADAA CIQILEE -  fiction. 

     6.  BEKELE LETA - Ambo University student, department of Afan     Oromo            and Literature.

·         EELAA JIREENYAA-fiction.

     7.  FAYISA TOLA- Ambo University student, department of Afan Oromo      and Literature.

·         BURQAA-Creative poetry.

      8.  NIMOONAA CURAA- Ambo University student, department of             Afan    Oromo    and Literature.

·         MADAA KULKULE -Creative Poetry.

         9.  ABDISSA TIBBEESSOO-Ambo university student, department of                engineering.

·         DHUNDHUMA HINDHUMANNE-fiction

       10.  OLIYAD CHIMDI-  Ambo University Student graduate-self worker at            Ambo   town.

·         EELAA HARMEE- fiction and creative poetry. 

11. BONA GEMECHU -Ambo Preparatory student (before), Adama                         University engineering student.

·         GOLA ICCITII -Creative poetry.  

       12. MOTI MOTUMMAA- Ambo Preparatory student (before), Wollega                  University engineering student.

·         QAROO DHIIGA BOOSSE--Fiction

       13.  KUMA DULA- Ambo Preparatory student (before),Burayu Commercial Bank            worker. 

·         ABBAA HINQABU- fiction.

      14. BALACHO BULLO -Gindeberet Hospital Worker. 

·         ONNEE RIPHE -Creative poetry.

15.  GEMECHU WIRTU -Ambo town Dashen bank worker.

·         DUUB DEEBII SEENAA -Oromo hero history books. 

        16. AYANA MULATA -Self Worker living in Ambo Town. 

·         SEEXAA-Philosophy and Psychology book.

·         JINNII NYAARAA - fiction. 

      17.  DEJENE TEFERA-Ambo town Governmental worker.

·         KAAYYOO-  Creative poetry. 

18.  QANNAA WAYYEESSAA-Ambo town private school Director.

              HURUU HARREE -fiction

       19.  GOSA TURAA:  Addis Ababa University student, Afan Oromo, Literature          and   folklore department. 

·         YABOO YEELLOFTE-fiction.

         20. BADHASA GABISSA -Wollega University instructor, AAU MA                      Student.

·           SOOKOO JAALALAA-  fiction. 

21. FEDASA TADASSA

·         DUKKANA BARII JALAA-fiction

·         SUBII: BU’URAALEE OGBARRUU OROMOO -Reference book

      22.   YEEYYISBIRRUU-Wollega University medical student.

·         ILKEE ARRABAA-fiction.

       23.  ASSAGID, FEDASSA, BEKELE, SISAY & GEMECHU -                             instructors and students. .

·         WARAANSA LAFEE- fiction.

24.   GASHARE ABDISSA -PhD student from Denmark

·         HIMALA JIREENYAA-fiction

25. DANDI GUTAMA -Jmma university graduate-self worker. 

          JI'A DUKKANAA-  fiction. 

26.  LEELLISAA AADAA -

·         KUDHAAMA SEENAA -history, custom and culture of Oromo.

 27.  LAMI GIRMA - Mada Walabau University graduate, self worker

  CINIINSUU- fiction . 

''One written word is worth a thousand pieces of Gold!''      ''Always keep in mind that life is short, riches come and go, but written words are immortal!''

 KITAABA FUULA 1000 QABU HINTA'UUREE??

Kabajamoo Lammiikoo Mee Qabxiilee armaan gadii kana ija qalbiitiin naaf ilaalaamee....Ani akkas jedheen yaade.  Amma tokkoo tokkoosaarratti yaada qorannoofii gadifageenya qabuun yoo deggarre, gara kitaabaatti guddisuu hindandam'uu laata?   Mee qabxiileen kaase kana yoon irraa kaadhes nasirreeffadhaati tokkoo tokkoo dhimma maqaa dha'ame kana keessaa kan muuxannoo xiqqoollee haataatu irrattan qabaa kan jettan mee barreeffama fuula tokko lamallee haataatuuti yaada ka'umsaa naaf taatiiti waa naaf dhaamaamee...Gumaacha gootaniif bu'aansaa daangaarra darbaadha...Oromoo Guddichaaf!

1. Meeshaalee Aadaa/wanta Aadaa-Material Culture

·        Eeboo

·        Boraatii

·        Faaggaa

·        Soottoo

·        Geemmoo/Eelee

·        Gaanii

·        Bushunee

·        Waciitii

·        Foollee/ Geeba

·        Fal’aana

·        Okolee

·        Buqqee

·        Guchuma

·        Gumbii/ Guggushaa/dogooggoo

·        Gootaraa

·        Gundoo golbo guddaa

·        Gundoo xiqqaa fi diriiraa

·        Gin gilchaa

·        Leemmatii

·        Barmeela mukaa

·        Gogilii

·        Dibbee

·        Dibbee fi Ulullee

·        Ankaassee

·        Silliiqqee

·        Hullee

·        Gabatee 

·        Eeboo

·        Gaachana 

·         Gilgilii

·        Qalqalloo

·          Kooraa Fardaa

·         Anqalbaa

·         Zigaajjaa

·        Itillee

·        Afarsaa

·         Moonye Midhaanii

·        Harkee Buddeen itti nyaatan

·        Fal’aana aadaa kan buna qalaa itti nyaatan

·        Bokkuu

·        Kallacha

·        Kontoma

·        Buurana

·        siinqee

·        Qorxiifi Sabaroo

·        Callee

·        Eeboo/shaanfoo

·        Ulullee

·        Masaanqoo

·        Faaggaa

·        Halangaa/halangee

·        wulllee

·        Okolee  

·        Wakkayida    Geladaa      

·        Gaadii    

·        Fe'uma   maxana

·        Tarraamu  

·        Naanniga

·        Gabatee itti nyaatan                                                       

·        Ukee calleen kuulamtee intalli rarraafattu               

·        Korojoo

·        Itillee( afata)                                                           

·        Boraatii                                                                     

·        Waciitii                                                                    

·        Hubboo suphee    

·        Callee harkaa                                                          

·        Callee mormaa    

·        Gundoo

·        Gingilchaa

·        Gilgilii

·        Okolee

·        Masoobii

·        Qolomshaashii

·        Caaccee- migiraan dubni caaccuu

·        Qabee

·        Guchuma

·        Mudaayee

·        Ukee

·        Cilfaa

·         Itillee

·        Boraatii

·        Fe’iisa

·        Qalqalloo

·        Teessoo teephaa

·        Siree teephaa

·        Saanduqa

·        Killa

·        Gabatee itti nyaatan

·        Mooyyeefi tumaasaa

·        Teessoo

 ·        Buudaa

·       Waancaa

·       Fal’aana

·       Qottoo

·       Haamtuu

·       Dhagaraa

·       Haaduu

·        Mutaa

·        waciitii

·        Jabanaa

·        Huubboo

·        Xaabee fal’aane isaa waliin

·        Cororsaa ( maasaroo )

·        Xuwwee bishaanii

·        Ciicoo

·        Gamboo

2. Meeshaalee aadaa/ sirna Gadaa-material culture in Gada system.

·        kooraa

·        Luugamaa

·        Gilaasha

·        Gaachana

·        Goraadee/ Atoo/ Abalaka

·        Siiqqee/shilootii

·        Alangaa

·        Zinnaara/ shaaqoo

·        Ulee/ Hookkoo

·        Lootii/dhugoo

·        Kiraara

·        Masinqoo/ ximboo/

·        Ulullee

·        Turumbaa/xurumbaa

·        Qabee/ciicoo

3. Nyaata aadaa--Traditional/cultural Foods.

·        Mooqa

·        Shaameta

·        Qocqocaa

·        Ancootee

·        cuukkoo

·        Marqaa

·        Ammichoo

·        waaddii foonii

·        Qummusii

·        bassoo.

·        Urgufoo

·        dhodhoobboo

·        caabitaa(caabitee)

·        koochoo(kochee)

·        maxinoo

·        Daabboo(mugeeraa)

·        Marqaa

·        Marqaa Xaafii

·        Cuukkoo

·        Ancootee

·        hoollataa

·        Hurgufoo

·        cuukkoo

·        Caccabsaa 

·        Cumboo

·        Buna qalaa

·        Marqqa dinnichaa

·        Akaayii warqee

·        Maxinnoo

·        Waaddii foonii

·        Ittoo Foonii

·        Kochee

·        Daabboo

·        Ammichoo

·        Buddeena xaafii

·        Bassoo

·        Ittoo Handaanqoo

·        Cumboo

·        Buna qalaa

·        Shahshak

·        Qorii

·        Caabetaa

·        Girrisee/qor-saddomee

·        Irra-dibaa

·        Wal-irroo

·        Qincee

·        Cafaqa

·        hulbata

·        ittoo indaaqqoo

·        qocqocaa

·        cororsaa

·        Micciirraa

·        Qorii  Killaa  

·        Affeelama

·        Buna qalaa

·        Cuukkoo

·        Ancoote

·        Marqaa(gosa garagaraa)

·        Holata

·        Akaayii warqee

·        Cabitaa\Caabetaa

·        Qummusi

·        Maxinoo

·        Waddi foonii

·        Ittoo foonii

·        Kochoo/Kochee

·        Daabboo(mugeeraa)

·        Ammichoo

·        dhodhoobboo

·        Buddeena xafii

·        Hurgufoo

·        Bassoo

·        Murata

·        Ittoo handaqoo

·        Cumboo

·        Caccabsaa

·        Qorii

·        Coroorsaa

·        Qocqocaa

·        Miccirraa

·        Takii

·        Hulbata

4. Dhugaatii Aadaa Oromoo-Traditional Drinks

·        Daadhii Booka

·        Quree

·        Xeenayee Bordee

·        Farsoo

·        Farsoo adii

·        Qar’iiboo

·        Hajjaa

·        Bulbulaa dammaa

·        Aannan

·        Itittuu

·        Areeraa

·        Qariiboo

·        Buqqurii

5. Wayyaa/ uffata aadaa Oromoo-Traditional Closings

·        Bullukkoo

·        Canfii

·        Balee/Dargoota

·        Kobee

·        Gonfoo

·        Shurraabii/ Botee

·        Kofoo

·        Dibaaboo

·        Baaqqee

·        Wandaboo

·        Walluu

·        Marxoo

·        Dalgee

·        Durrucoo

·        Kaabbaa/Jandee

·        Sabbata

·        Dalgee

·        Shaashii/Birree

·        Lootii 

·        Dooqa

·        Gumee

·        Callee

·        Koofoo

·        Wandaboo

·        Marxoo

·        bullukko

·       Gumee

·       dooqa

·       lootii

·        Bullukkoo

·         Kutaa

·        Gaabii

·        Uffata dhaqnaa hundaa

·         Qoloo

·        Sabbata

·        Marata

·        Olbata

·        Dooqaa

·        Callee

·        Caaccuu

·        Albuu

·        Lootii

·        Ambaarii/gumee

6. Kabaja ayyaana Oromoo-Traditonal Oromo holy days.

·        Ayyaana Taaboree /Ukkee

·        Ayyaana gannii

·        Ayyaana masqalaa

·        Ayyaana  irreechaa

·        Ayyaana Jaarii

·        Ayyaana ateetee

·        Garanfasa

7. Qorichoota/ daawwaa aadaa-Traditional Medicne

·        Qoricha cittoo

·        Qoricha raammoo minnii

·        Qoricha   Ancabbii

·        Heexoo

·        Qorxobbii

·        Qoricha  farda qunca’ee

·        Qoricha sinbiraa

·        Qoricha lukkuu

·        Qoricha  Abbaa sangaa

·        Qoricha  loon bokokanii

·        Qoricha  xannachaa xuxaan

·        Qoricha qoonqoo

·        Qoricha baarolee

·        Qoricha saree marattee

·        Qoricha Ilkaanii

·        Qoricha waan waqarraa

·        Qoricha buutii

·        Qoricha    garaa cinninaa

·        Qoricha Botoroo

·        Qoricha sharariitii

·        Hidda kalalaa

·        Shulti

·        Baala geeshoo

·        Baala bokkoluu

·        Baala arriittaa beerra

·        Baala manyar

·        Bardimmeecha

·        Gurraa harree

·        Abaaboo qamalee

·        Bosoqqee

·        Masarataa

·        Olootoo

·        Altufa

·        Bakkanniisa

·        Ancabbii

·        Handoodee 

8.Taphoota aadaa-Traditonal Oromo plays.

·        Hibboo

·        Tapha wal dhokachuu

·        tapha gugsii fardaa

·        tapha qillee

·        Kuukkuu/dhokachoo

·        Tapha jimi jimishoo/ Jimmaa jimmitee

·        Dur- durii/sheekkoo

·        Tapha chiichoo

·        Tapha saddeeqaa

·        Tapha guksii fardaa

·        Yaa kuruphee koo

·        Tapha utaalchoo

·        Tapha binoo bineeyyii

·        Tapha silliqqee darbachuu

·        Tapha shananee

·        Tapha ayyoo

·        Tapha yaa kormaa Handaanqoo

·        Tapha kumee  kumee koo

·        Tapha yaa jalduu biilee

·        Tapha beenu baddaa baana jedhu

·        Tapha qillee

·        Tapha fiigichoo

·        Tapha wallaansoo

·        Tapha dursee

·        Bishaan daakaa

·        Tapha shoololoo

·        Tapha tokkeen maali?

·        Tapha haadha bunee

·        Tapha yaa arbuu biilee

9. Waliin jireenya hawaasummaa-Social Life Issues

·        Daboo

·        Afooshaa

·        Kennaa

·        Cidha

·        Gadda

·        Huqqubii

10.  Waa’ee Amantaa faana kan walqabatan-Traditional              belief systems

·        Irreecha/ Irreeffannaa

·        Sagada yeroo roobni dide

·        yeroo saanni dhaltu

·        Taskaara baasuu

·        Eker dubbiftuu

·        Ammachiisaa/ maq-baasii /mooggaasa maqaa

·        kittaanaa /Jaala

·        Addooyyee/ saakumee

·        Da’umsa

·        Dhaqna qabaa

·        Ayyaana abbaa/ haadhaa

·        Irreeffannaa

·        Sagada yeroo roobni didu (akka Bokkaan dhufuuf)

·        Yeroo saani dhaltu (dhibaafannaa)

·        Taskaara baasuu

·        Eker dubbistuu/ishee himtu

·        Ammachiisa (moggaasa maqaa)

·        Jaala/kittaannaa

·        Addooyyee/saakumee

·        Ayyaana Abbaa/Haadhaa

·        Da’umsa

·        Luba bahuu

·        Dhagna qabaa

·        Laguu  baasuu  (sa'a dhibaafannaa)

·        Raaga   Raagatuu 

·        Hooda  Hoodachuu

·        ayyaana laallachuu  

·        Weedduu  Loonii   

·        Mirigaa

·        Darachii

·        Irreefaanna

·        Sagada yeroo robin didu

·        Yeroo saani dhaltu(dhibaffannaa)

·        Taskaara baasuu

·        Eker dubbiistuu

·        Ammaachiisaa (moggaasa maqaa)

·        Jaala (kittaana)

·        Addooyyee (saakkumee)

·        Ayyaana abbaa (haadhaa)

·        Da’umsa

·        Luba bahuu

Yee Lammiikoo!!

Akkaataa armaan olii kanatti kitaaba guddicha kan boqonnaa gurguddaa 10 qabu uumuun nidanda'ama.  Garuu ifaajee yookaan dhamaatee cimaa barbaada fakkaata!  Ta'us garuu waan hojjetamuu danda'udha.  Egaa ani qindeessuusaaf itti gaafatama guddaa nanfudhadhaati isin garuu yaada ka'umsaaf akka naaf ta'utti mee dhimma kana ilaalchisaati qajeelfamaafi akkamitti akka inni galma ga'uu danda'urratti yaada keessan naaf qooda. 

Yoo baay'annee waan of harkaa qabnu walitti dadarbanne mana kuusaa seenaa hawaasa keenyaa guddicha tokko ijaaruu dandeenya.  Qabxiilee ka'anii jiran keessaa tokkoosaa fudhattanii yoo yaada keessan nuuf arjoomtan galata qabdu.  Maqaa keessanillee biraa hinhambisiinaa! 

Hundumti keenya dachee Oromiyaa bal'oo garaagaraa keessatti waan dhalanneef maqaaleen armaan olitti tarreeffaman kun hundi hundumtisaanii ifa sinii ta'uu dhiisuu malu.  Kanaafuu kan ofii beektanirratti qofaaf yaada kennuu dandeessu.  Dabalataanis kan dhimma kana keessatti ka'uu qabu garuu hinaammatamiin hafe ammoo kanaaf sana dabali yoo naanjettan baay'ee bareedaadha. 

Wantoonni maqaa dha'aman kun fakkiidhaan faayamanii ibsi bal'aan irratti kennamee gara kitaabaatti dhufaniiti baay'ee seenaa qabeessa ta'u. Adaraa qabxiiwwan ka'an kanaaf fakkii yookaan suuraa dhimma maqaa dha'ame kanaa yoo of harkaa qabaattan argama email' kootti naaf hidhaa!   Bu'uuruma kanaan ammoo wiirtuu qorannoofi giddu gala aadaafi Tuurizimii kanaan walqabatu Oromiyaa keessatti hundeessuun nidanda'ama.  Dhimmoota kanas ammayyuumaatti madaqsuufi waan kan keenya ta'e guutummaa addunyaawaarratti agarsiisuun nidanda'ama.  Kanaafuu adaraa waan isin harka jiruun dafaa....

Hubachiisa!  Qabxiilee ani irranatti kaasee keessaa kan Oromoo hin ilaallanne garuu ani muuxannoo dhabuukootiinkaase yennaa jiraate na oofkalchaati;  naqajeelchaa!   Qabeenyi kun kan hawaasichaati. Hawaasni dhimma kana ilaalchisee waa baay'ee beeka,  baajataafi yeroo dhbisaaf malee hojii akkasii kana hawaasicha keessa seenuun waliin hojjechaafi nyaachaa qabatamatti dhimma hojjetamuu qabu akka ta'e nanbeeka. 

 Oromoo kan ta'e hundi akka yaadasaa irratti kennuuf hiriyoota beektan maratti naaf daddabarsaa!!

''One written word is worth a thousand pieces of Gold!''

''Always keep in mind that life is short, riches come and go, but written words are immortal!''

Galatoomaa!! 

Beekan Guluma Erena

PhD Student at Addis Ababa University

In Documentary Linguistics and Culture

Email:  beekanguluma@gmail.com

misganuguluma@gmail.com

Skype name:  misganu.guluma

Face book. misganun.guluma@facebook.com

Tel. 0911074437

 

 

                                                              Copyright ©2008 GPO/OPC Allrights Reserved