Gumii Paarlaamaa Oromoo (GPO)

Oromo Parliamentarians Council (OPC)

 

Baga Nagaan Dhuftan!Welcome to Oromo parliamentarians council!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

              New Page 2 home                         

Dhufaatii Qubee Afaan Oromoo fi Gudina Isaa!!!

Dhiibbaa Habashootaa fi Koloneeffamuu uummata Oromoo irraan kan ka'e Afaan Oromoo Afaan ittiin haasa'anii walii galan irraan kan hafe Waggoota Hedduu dhaaf Osoo barreeffamaan hin dhiyaatin hafee ture.Qubeen Afaan Oromoo har'a Salphaatti barreessinee ittiin walii galuu dandeenye kun akka dhuftuuf namoonni hedduun shoora olaanaa taphachaa turan.kanneen keessaa Lammii biyya Jarman kan ta'e J.Ludwing Krapf kan jedhamu si'a jalqabaatiif bara 1842 Vocabulary Afaan Oromoo Qubee Laatiiniitiin Barreesse.sanatti Aansuu dhaan bara 1899 Onosmoos Nasiif(Abbaa Gammachiis) Kitaaba mana Amantaa Qubee Saabaatiin Gara Afaan Oromootti Jijjiiruu dhaan Guddina Afaan Oromootiif shoora olaanaa taphatan.kana boodas bara 1935 Barreessaan Lammii Xaaliyaanii M.Mario Moreno Jedhamu Qubee Laatiinii dhaan Dictionery Afaan Oromoo barreessuu dhaan Gumaacha guddaa taasise.Adeemsa kana booda bara 1948-1953tti Sheek Bakrii Saphaloo Kitaabota Afaan Oromoo garaa garaa qubee Saabaatiin barreessuu dhaan Guddina Afaan Oromootiif daandii haaraa saaqan.

Bifa kanaan waggoota muraasaaf erga deemee booda bara 1973 "Father of Qubee Afaan Oromoo" jedhamuu dhaan kan beekaman Dr.Haayilee Fidaa Si'a jalqabaatiif Qubee Afaan Oromoo Gargaaramuu dhaan Kitaaba barreessan.Qubee Saabaa fi Qubee Laatinitti gargaaramuu dhaan kitaabonni Afaan Oromoo Hedduun haa barreeffaman malee DR.Haayilee Fidaa dubbachiiftuu dheeraa,dubbachiiftu­u Gabaabaa,Dubbifamaa Jabaaf Laafaa,akkasumas Hudhaa fi Qubee dachaa kanneen jedhaman kana uumuu dhaan Qubeen Afaan Oromoo salphaatti akka namaaf galuuf kitaaba "Hirmaata Dubbii Afaan Oromoo" jedhu maxxansanii bara 1973 uummataaf raabsan.Hojii dr Haayilee Fiidaa irratti hunda'anii Kitaabonni hedduun Qubee Afaan Oromootiin barreeffamuu jalqaban.bara 1989 fi bara 2004 Dr Xilaahun Gamtaa Qubee Afaan Oromoo bifa haaraan bocamte fayyadamuu dhaan kitaaba "Oromo-Engilish Dictionery" maxxansan.akkasumas obbo Abbiyyuu Galataa Kitaaba Ajaayibaa "Galma Afaan Oromoo" jedhu qubee Afaan Oromootiin maxxansan.
Bifa kana fakkaatuun Qubeen Afaan Oromoo erga bocamtee booda bara 1991 yeroo Mootummaa Ce'umsaa Hooggantoota Adda Bilisummaa Oromoo(ABO) keessaa Ministeera dhimma barnootaa ta'uu dhaan waggaa tokkoof kan hojjatan obbo Ibsaa Guutamaa kitaabota Qubee Afaan Oromootiin barreeffaman kanneen Barnootaaf tajaajilan Miliyoona sadii ol maxxansiisuu dhaan uummanni Oromoo afaan isaatiin akka baratuuf Daangaa Oromiyaa hunda keessatti raabsan.uummanni Oromoos salphaatti kitaabota kanneen argachuu dhaan irraa barachuu jalqabe.Waggaa tokko keessattis Qubeen Afaan Oromoo babal'attee Oromiyaa guutuu waliin geesse.


Obbo Ibsaa Guutamaa fi Jaallewwan isaa waggaa 20 oliif Aangoorra osoo turanii uummata Oromoof maal Hojjachuu akka danda'an Waggaa tokko keessatti waan isaan hojjatan ilaalanii tilmaamuun nama hin rakkisu!!! warri si'a tokko "Mirga Uummata Oromoo kabachiisuuf Darraa irratti qabsoo jalqabane." jechaa amma immoo "Lakkii Tigiraay Adeet keessatti qabsoo jalqabne" jedhanii bakka itti qabsoo jalqaban illee himachuuf qaana'an garuu Qubee Afaan Oromoof kufaatii guddaa uumanii jiru.har'a Magaalota Oromiyaa gudguddoo keessatti abbaa Qabeenyaa dhuunfaatiin manni barnootaa banamaa jira.Manneen Barnootaa dhuunfaa kun Oromiyaa keessatti Afaan Oromoon Barsiisuuf Dirqamni Osoo irra jiruu seera isaan gaafatu waan hin qabneef tasuma Qubee Afaan Oromoon hin barsiisan.Keessumatt­uu mana Barnootaa dhuunfaa Magaalota Oromiyaa Naannoo Finfinnee jiran osoo ilaaltanii baayyee isin ajaayiba.dabalataan mee Liinkii armaan gadii kana ilaalaa.Liinkiin kun Weebsaayitii Ministeera Biiroo Barnootaa biyyattii(Ministry Of Education MOE) ittiin argattani dha.Biiroo Barnootaa kana irraa Odeeffannoo Afaan Oromoo dhaan argachuuf karaa Weebsaayitii isaanii yoo seentan barreeffama Liinkii armaan gadii keessa jiru argattu.Barreeffamni­ kun dogongora qubee fi hanqina haala itti fayyadama Afaan Oromoo irraan kan ka'e Maal jechuu akka barbaadan illee hubachuuf nama rakkisa.osoo kansaanii hin sirreeffatin Abbaa Qabeenyaa Maatii Oromoo irraa qabeenya saammachuuf Oromiyaa keessatti Mana Barnootaa bananii garuu Afaan Oromoo barsiisuuf fedhii hin qabne sirreessuun nama rakkisa.Haala kanaan yoo itti fufe garuu Qubeen Afaan Oromoo Gatii Guddaa dhaan uummata Oromoof laatamte Magaalota Oromiyaa naannawaa finfinnee jiraniifi Magaalota gudguddoo kanneen akka Adaamaa keessaa yeroo dhiyootti akka baddu hin shakkinaa!!!


http://lm.facebook.com/l.php…

 

                                                              Copyright ©2008 GPO/OPC Allrights Reserved